Echo van Kallisto · hoofdstuk 35 van 40

35. De vertaler

De Lastdier landde om kwart voor tien op de tiende mei, midden in een beving.

Het was geen grote. Tomas voelde hem door de landingspoten omhoog trekken: een korte, harde schok, alsof de aarde een hik kreeg, gevolgd door een zacht natrillen dat in zijn stoel bleef hangen. De schokdempers kreunden. Op het beeldscherm danste het landingsveld, even, heen en weer, en zette zich weer vast.

"Dat was een zes," zei hij, voor zichzelf.

"Een zes?" Yara zat naast hem, met haar handen om haar knieën. Ze had de hele reis haar adem ingehouden. "Op de schaal van Lotte?"

"Op de schaal van mijn maag."

"Dat is geen schaal."

"Het is de enige die ik vertrouw." Hij zette de motoren stil, schakelde de systemen uit een voor een. Het schip zakte met een zucht in zijn eigen gewicht. "Iedereen heel?"

Achter hem, in de laadruimte, kwam een stem. "Heel," zei Pavel. "Maar ik heb mijn ontbijt teruggezien."

Ze stapten uit in het stof. Het was een bleek, grijs ochtendlicht, het licht van een zon die klein was en ver, en op het oppervlak van Callisto lag een dun, glinsterend laagje ijs, dat in de nacht was opgekomen. Mara liep voorop, naar de sluis van Basis Beneden. Naast haar liep Femke, met een rugzak waar de rode vlecht bovenuit stak. Achter hen liep Elias, met zijn handen in zijn zakken en zijn bril op zijn neus, zwijgend. Hij had niemand iets gevraagd. Hij was meegekomen, op Sanders verzoek, en hij had zonder aarzeling ingestemd.

Hij moet het horen, had Sander gezegd, de vorige avond, in de gang, zacht, zodat alleen Mara het kon horen. Zolang hij het niet gehoord heeft, blijft hij een man met een lijst.

* * *

Pavel had de put in drie dagen niet gezien. Hij liep er als eerste naartoe, over het smalle, schuin staande pad tussen de containers, met zijn grote handen langs zijn lijf, als een man die een ziek dier benadert.

"Het is stil," zei hij.

"Het is nooit stil," zei Femke.

"Het is nu stil."

Ze stonden bij de rand. De boortoren hing roerloos boven het gat. De lampen brandden. Maar van onder kwam geen geluid, geen zachte, lage toon, geen gonzen. Alleen een koude, zwakke luchtstroom, en een geur van oud ijs.

Mara knielde neer, trok haar handschoen uit en legde haar hand op de rand.

Het ijs voelde als steen. Het was koud, en hard, en dood. Geen gloeien, geen kloppen. Ze bleef zo, een minuut, met haar ogen dicht, haar adem langzaam, en dacht aan alles wat ze kon bedenken. Aan een kinderbed. Aan een nachtlampje in de vorm van een maan. Aan een stem die zong.

"Hallo," fluisterde ze. "Ik ben terug."

Er gebeurde niets.

"Mara," zei Yara zacht.

"Wacht."

Het was een lange, bange stilte. Ze voelde de anderen achter haar, ademloos, en ze voelde iets anders: een heel zwakke, bijna onhoorbare beving, ver beneden, die zijn weg omhoog zocht door het gesteente.

Daarna, uit de diepte, een toon. Hoog, dun, bevend, als een kleine vogel die in een lege kerk probeert te zingen.

Ma?

"Ja," zei ze. "Ja. Ik ben het."

Ma. Ma. Stil. Alleen. Bang.

"Ik weet het." Ze drukte haar hand tegen het ijs. "Ik heb iets voor je. Wil je luisteren?"

Ze zong.

* * *

Ze zong het lied van haar moeder, dat de steen elke nacht had gezongen, dat de Echo elke nacht had teruggegeven. Ze zong het niet zoals ze het in haar hut had gezongen, met een gebroken stem. Ze zong het zoals een moeder het zingt, laag en rustig, met een lange adem. Wortel in het donker, wortel diep in de grond. Haar stem vulde de grote ronde ruimte en kaatste terug van de wanden. Wacht maar op het licht, mijn kind, wacht maar, het komt.

Het ijs onder haar hand begon te gloeien. Eerst zwak, een blauwachtig schijnsel dat langs haar vingers kroop. Daarna sterker. De groene draden sprongen op uit het donker, als een waaier, en langs de wanden van de put begon het te trillen, zacht, in een regelmatig ritme.

Slaap, mijn kleine wortel, slaap, het is nog nacht.

De trillingen werden langzamer. De hik werd een zucht. Onder haar voeten werd het ijs warm.

Onder de aarde groeit iets wat op je wacht.

Ze liet de laatste noot uitsterven. Het bleef een lang ogenblik stil. Toen, door het gat, klonk een heel zachte, lange, dankbare toon, als een kind dat zijn adem uitblaast.

Femke huilde. Pavel stond met zijn pet in zijn handen, en Mara zag dat zijn lippen bewogen: dank je. Yara hield haar camera omlaag, vergeten, en keek.

Ma, zong de Echo. Lied. Steen. Waar?

"De steen is stil," zei Mara. "Maar hij leeft. Ik beloof het. We gaan hem terughalen. Hem laten zingen."

Ma. Beloof.

"Ik beloof het."

* * *

Het gebeurde op het einde van de middag, bij het ijs voor de put.

Yara had haar apparatuur uitgepakt en liep met Femke langs de wanden, om de temperatuur en de trillingen te meten. Ze waren stil geworden na de middag. Het ijs had zich teruggetrokken, als een dier dat zich neerlegt. Alleen aan de buitenrand, bij de ingang van de put, bleef nog een dun laagje rijp liggen, dat in het schemerlicht glinsterde.

"Kijk," zei Femke.

Ze wees. Yara boog zich voorover.

In de rijp stonden tekens. Geen krabbels, geen toevallige barsten, maar nette, ronde letters, in hetzelfde kinderlijke handschrift als vroeger. Ze waren er nog niet toen ze begonnen waren met meten. Ze groeiden, langzaam, onder hun ogen, van rechts naar links, als een tekst die werd geschreven door een onzichtbare hand.

Het eerste woord was MARA. Het tweede was WIJ. Het derde was LUISTER.

Daarna een lange pauze. Daarna, onhandig, met een kleine inktvlek van rijp:

ELIAS.

Femke stond versteend. Yara draaide zich om. Mara was al opgestaan. Achter hen, bij de sluis, stond Elias, met zijn handen langs zijn zij, bleek als de rijp.

"Het schrijft mijn naam," zei hij.

"Ja."

"Dat kan niet."

"Het kan," zei Mara. "Het kent je. Het heeft je gehoord. Je hebt elke dag met het gesproken, zonder het te weten, in je rapporten, in je radio. Het heeft je stem geleerd."

Hij kwam langzaam naar voren. Zijn voeten schuifelden over het ijs. Bij de put bleef hij staan, met zijn blik op de letters. Zijn lippen waren wit.

"Ik wil het niet horen," zei hij. "Als het iets zegt wat ik niet kan verdragen."

"Dat weet je niet."

"Ik weet het wel."

"Elias." Mara legde haar hand op zijn arm. "Het is geen rechter. Het is een kind."

Hij keek naar haar. Zijn ogen glinsterden. Hij boog zijn knieën, langzaam, tot hij op de grond zat, naast de rand, met zijn rug tegen een container. Hij trok zijn handschoen uit en legde zijn hand, aarzelend, trillend, op het ijs.

Het bleef lang stil. Toen kwam, zacht, van heel diep, een toon. Het was geen kinderstem. Het was de stem van een vrouw, laag en ruw, met een rafelrand van gelach.

Elias.

Hij schrok. Zijn hand sprong weg, en kwam terug, bevend.

Elias. Het is goed.

"Annelies," fluisterde hij.

Het is goed. Ik weet het. Ik heb het altijd geweten.

"Ik heb—"

Ssst. Het klonk als een zucht. Je was bang. Dat is alles. Je hebt een dochter. Ik heb het aan het wezen verteld. Het snapt het. Het heeft ook iets lief.

Elias had zijn hand voor zijn mond geslagen. Zijn schouders schokten. Hij zat daar, een man van achtendertig in een nette jas, en huilde zonder geluid, zoals een kind huilt dat zich schaamt.

Het wezen vraagt of je helpt, zei de stem. Niet omdat je schuld hebt. Maar omdat je kunt.

"Hoe?"

Je kent Reinders. Je weet hoe ze denkt. Jij kunt haar tegenhouden.

Hij keek naar Mara. Zijn gezicht was nat. Ze zag zijn adamsappel bewegen.

"Ik zal het doen," zei hij hees. "Zeg het ... zeg tegen het dat ik het zal doen."

Dat weet het, zei Annelies. Het hoort je.

* * *

Die avond aten ze in het kleine keukentje van Basis Beneden, met zijn zessen, rond een tafel van aluminium. Femke had een soep gemaakt van gedroogde groenten, die niemand kon thuisbrengen en die toch smaakte. Er was brood, uit Pavels oven, vers, dat naar thuis rook. Ze aten zonder veel te zeggen. Af en toe lachte iemand, om niets.

Tomas zat tegenover Yara. Onder de tafel raakten hun voeten elkaar, steeds weer, alsof het toevallig was.

"Als dit voorbij is," zei hij, plotseling, met zijn mond vol brood, "wil ik een tuin."

"Een tuin?" Yara lachte.

"Met een schuur. En een kip."

"Jij, met een kip?"

"Ik zou haar Lotte noemen."

"Dat zou ze leuk vinden."

"Ik zou haar kippenvoer geven. En dan zou ik haar vragen om niet in mijn schoenen te poepen."

Femke proestte haar soep over de tafel. Pavel sloeg zijn hand voor zijn gezicht, schuddend van het lachen. Zelfs Elias glimlachte, voor het eerst, klein en scheef.

"Ik meen het," zei Tomas, met een rode kleur. "Het is een goed plan."

"Het is het beste plan dat ik ooit heb gehoord," zei Yara. Ze pakte zijn hand over de tafel. "Ik wil wel meedoen."

"Met de kip?"

"Met de tuin."

Het was even stil aan tafel. Mara keek naar de twee, naar hun handen, naar de zachte, verlegen blik tussen hen, en voelde iets warms in haar borst. Ze dacht aan Sander, in een baan boven haar, in een station dat zijn stem hoorde, zijn vrouw hoorde, zijn tranen droogde.

Ze zou hem straks bellen.

* * *

Na het eten gingen Pavel en Femke naar buiten, naar de oude schotel achter de containers, die al drie jaar naar de Aarde keek zonder dat iemand hem gebruikte. Ze namen een lamp mee, een doos gereedschap en een thermosfles. Mara liep achter hen aan. Ze vond ze op hun knieën onder de schotel, met hun hoofden in een kastje vol draden.

"Hij is niet kapot," zei Pavel, trots, zonder op te kijken. "Hij is alleen vergeten wat hij kan."

"Net als de rest van ons," zei Femke.

"Praat voor jezelf. Ik vergeet niets." Pavel draaide aan een schroef. "Probeer hem nu."

Femke drukte op een knop. Ergens boven hun hoofden kwam een zware motor in beweging. De schotel draaide langzaam, met een rauw, krakend geluid, tot hij stilstond, gericht op een punt tussen de sterren waar niemand naar keek.

"Dat is de Aarde," zei Femke, fluisterend. "Als hij goed staat."

Ze stuurden een korte test: drie tonen, in de toonhoogte van het lied. Daarna wachten. De drieënveertig minuten verstreken. Ze dronken thee in de kou, zonder te praten, zittend op de rand van een container, met de sterren boven hen en de schotel als een groot zwart bloemblad dat zich naar het licht richtte.

Na tweeëntachtig minuten kwam er antwoord, van Jaap uit Hoogeveen, krakend maar helder: Ik heb drie tonen gehoord. Zijn jullie dat? Dan klinkt de schotel goed. Ik zet de bandrecorder aan.

"Het werkt," zei Pavel. Hij zei het zacht, als een man die een zieke vriend weer ziet lopen. Hij veegde zijn handen af aan zijn broek. "Het werkt echt."

* * *

e belde hem niet. Lotte belde haar.

Het was tien uur 's avonds, Basis Beneden. De anderen waren naar bed, behalve Pavel en Femke, die de schotel controleerden. Mara zat in de gangkamer met de oude radio, om half te luisteren naar de ruis, toen het nieuwe scherm naast haar oplichtte.

"Mara." Lottes stem klonk laag. Er zat iets in wat ze nog niet eerder had gehoord, een soort gedempte haast. "Ik moet je iets laten zien."

Op het scherm verscheen een kaart. Een zwarte achtergrond, met in het midden een kleine, blauwe cirkel, Callisto, en daaromheen de baan van het station. Aan de rand, rechtsboven, een rode stip, met een lange, gloeiende staart.

"Dat is een motor," zei Lotte. "Een grote. Hij brandt sinds vijf uur vanmiddag, op volle kracht."

"Wat is het?"

"De Zeeslang." Ze zweeg. "Ze remt af. Ze komt niet op de twaalfde, Mara. Volgens mijn berekening is ze er morgen. De elfde, om 02:51."

Mara keek naar de rode stip. Ze voelde haar maag leeg worden, heel langzaam, alsof iemand de stop uit een bad trok.

"Dat is over vijf uur," zei ze.

"Vier uur en negenenvijftig minuten."

"Heeft Sander het gezien?"

"Ik heb hem net gewaarschuwd." Lotte aarzelde. "Hij zegt dat je moet slapen. Hij zegt dat we het morgen aanpakken."

"Slapen." Mara lachte, scherp. Ze stond op. Ze pakte haar jas van de haak, met trillende handen. "Wek Pavel. Wek iedereen. Zeg tegen Tomas dat hij de Lastdier klaar moet maken."

"Waarvoor?"

"Voor het begin." Ze trok de rits dicht. "Wij gaan niet wachten tot ze hier is."